Cái không nằm trong tay nhà băng - tài sản đảm bảo - nút thắt có hại của nền kinh tế

Trong tiến trình xử lý nợ xấu có một khâu không nằm trong tay nhà băng, là tiến độ xử lý tài sản đảm bảo nhằm thu hồi nợ. Nguồn: internet Theo nguyên tắc hoạt động tín dụng, những khoản vay nhỏ thì không cần thế chấp mà chỉ cần tín chấp, song những khoản vay lớn dứt khoát phải có tài sản thế chấp làm bảo đảm. Những gì được coi là tài sản bảo đảm sẽ do ngân hàng quy định và có nghĩa vụ thẩm định. Hiện giờ, mọi thứ có giá trị đều được coi là tài sản đảm bảo gồm: nhà xưởng, công trình, đơn hàng, dự án hiệp tác kinh dinh, nhà, đất, sổ kiệm ước, hiệp đồng cho thuê nhà, giao kèo mua nhà trả góp; vàng, đồ trang sức, thậm chí là di chúc thừa kế cũng sắp được thực hành ra làm tài sản thế chấp vay vốn ngân hàng. Do đó, khi khách hàng không trả được nợ, thì ngân hàng mới té ngửa ra một nghìn linh một kiểu tình trạng pháp lý của tài sản đảm bảo. Và thành thử mới phát sinh nhiều hình thức tranh chấp về quyền định đoạt tài sản đó. Tranh chấp về quyền định đoạt tài sản đảm bảo cũng do các doanh nghiệp nước ta, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, chưa có ý thức về tạo lập cơ sở pháp lý cho các tài sản được hình thành trong quá trình thành lập những đơn vị này. Khi chưa có tình huống pháp lý thì doanh nghiệp vẫn thư thả sử dụng tài sản mà không hề nhọc lòng lo lắng, chỉ đến khi nhà băng phát mãi, xử lý nợ xấu mới nảy các tranh chấp. Điều này khiến tham khảo việc xử lý nợ xấu của nhà băng bị các vụ kiện dân sự xen vào, phải chờ phán quyết của tòa về tài sản đã được thế chấp. Ngoài ra, bất cập này cũng có duyên do từ trình độ thẩm định của cán bộ tín dụng. Nhưng có thể thấy, cơ sở pháp lý cho tài sản cá nhân hoặc tài sản của tổ chức đang khiến ngân hàng như lạc vào rừng rậm không lối thoát. Nên chi, tiến độ xử lý tài sản đảm bảo cho các khoản vay thường rất chậm. Sự chậm trễ về tiến độ còn làm đổi thay đánh giá về giá trị tài sản thế chấp. Sự biến động không lường trước được của thị trường nhà đất, vàng, chứng khoán… cũng khiến cán bộ nhà băng gần như bó tay khi xử lý tài sản bảo đảm nợ. Thí dụ: thời điểm năm 2009, một căn vi la cao cấp ở một địa điểm đẹp của Thủ đô Hà Nội có giá trị 100 tỷ, khi đem thế chấp vay vốn được nhà băng cho vay 70% giá trị là 70 tỷ đồng, nhưng 2 năm sau chủ nợ không trả được nợ, nên ngân hàng phải tiến hành bán đấu giá để trừ vào số tiền này. Tuy nhiên, hiện giá bất động sản đã sụt giảm từ 40 đến 50% nên giá trị vi la đó đã giảm nhiều. Tình thế này buộc ngân hàng buộc phải ôm căn vi la, chờ giá lên, nếu không chịu mất 20 tỷ đồng gốc và phải chịu mất cả lãi. Việc ôm các tài sản này còn nảy sinh uổng bảo trì, duy tu, quản lý, nên nhà băng cũng khó khăn khi vạn bất đắc dĩ phải siết nợ bằng tài sản thế chấp. Tại các nước phát triển đang tồn tại những công ty dịch vụ chuyên xử lý tài sản siết nợ, tân trang, làm mới, bổ sung tình trạng pháp lý cho tài sản rồi bán lại kiếm lời. Nhưng ở nước ta, dịch vụ này có manh nha xuất hiện nhưng hiện không tồn tại do trình độ thực thi pháp luật ở tất các thành phần dự chuỗi hành trình kinh tế đều rất thấp. Khi thu lại được tài sản thì chi phí pháp lý bỏ ra có khi quá nửa, thậm chí bằng cả giá trị tài sản. Bởi vậy, các công ty xử lý nợ xấu của các nhà băng đến nay chỉ hoạt động cầm chừng, không tác động được mấy vào đống nợ xấu cứ dày lên từng ngày. Một nguyên tham khảo nhân cơ bản của tình trạng này là do các cơ quan thực thi luật pháp chưa có nhận thức đúng mức về vai trò của các phiên tòa dân sự, phiên tòa tranh chấp kinh tế trong hoạt động kinh tế sôi động giờ. Nhiều khi những vụ án hình sự thì được chỉ đạo xử lý rốt ráo, còn án dân sự hoá ra sao cũng được; không có giới hạn thời kì cho việc xử lý một vụ án tranh chấp quyền định đoạt tài sản… Chính những bất cập này đang gây vướng cho quá trình xử lý tài sản bảo đảm của ngân hàng, khiến ngân hàng khóc dở mếu dở khi ôm những tài sản đảm bảo không tự định đoạt được. Những điều này nằm ngoài khả năng của nhà băng, muốn xử lý được không thể không quan hoài đến nút thắt pháp lý nêu trên. Theo daibieunhandan.Vn